śniadanie

Dieta w nadciśnieniu tętniczym cz.1

12 października 2020

Zmiana nawyków żywieniowych ma na celu prewencję pierwotną chorób (ma zapobiegać wystąpieniu choroby) i prewencję wtórną (ma ograniczać rozwój już istniejącej choroby). Jedną z chorób tzw. dietozależnych, w których zmiana diety daje wymierny efekt to nadciśnienie tętnicze.

Czym jest nadciśnienie? Żeby odpowiedzieć na to pytanie, najpierw musimy ustalić czym jest ciśnienie krwi – jest to siła, jaką wywiera krew krążąca w tętnicach na ściany tętnic. Na tę siłę składają się: siła z jaką serce pompuje krew, średnica naczyń krwionośnych i objętość krążącej krwi.

Jeśli któraś z tych składowych ulegnie zaburzeniu, obserwujemy wtedy zmiany ciśnienia tętniczego i może pojawiać się nadciśnienie tętnicze.

Jak kontrolować nadciśnienie

Niekontrolowane nadciśnienie jest powiązane z częstszym występowaniem udaru mózgu i chorób sercowo-naczyniowych, w porównaniu do osób z prawidłowymi wartościami ciśnienia krwi. Na szczęście jesteśmy w stanie wpłynąć na wartości ciśnienia krwi. Możemy je modyfikować między innymi poprzez:

  • odpowiednią farmakoterapię prowadzoną przez lekarza,
  • odpowiednią dietę ułożoną przez dietetyka klinicznego,
  • zmiany nawyków żywieniowych
  • aktywność fizyczną.

 

Każdy z tych czynników będzie lepszy niż żaden, ale wszystkie razem będą jeszcze lepsze. Zmniejszenie ciśnienia daje mierzalne efekty dla zdrowia, np. zmniejszenie ciśnienia o 10 mmHg zmniejsza ryzyko udaru mózgu aż o 41%.

Dieta przy nadciśnieniu

Ponieważ jestem dietetykiem klinicznym to skupię się na tym jak przy pomocy diety zmniejszyć ryzyko nadciśnienia tętniczego lub spowolnić jego rozwój. Rozpatrzymy dwa główne czynniki modyfikowalne poprzez dietę i produkty spożywcze:

  • normalizacja masy ciała.
  • spożycia soli.

 

Normalizacja masy ciała

Wpływ nadmiernej masy ciała na rozwój nadciśnienia tętniczego jest dobrze udokumentowany i zbadany. Jak wskazują badania, zmniejszenie masy ciała o ok. 5kg wiąże się z redukcją wartości ciśnienia skurczowego o 4,5 mmHg i rozkurczowego o 3,6 mmHg.

Pierwszym krokiem w planowaniu celu jest wiedza, dokąd chce się udać. Należy więc zweryfikować masę ciała – są na to dwa proste badania, które możesz przeprowadzić w domu:

  • obliczenie wskaźnika BMI (wskaźnik masy ciała): BMI= masa ciała (kg) / wzrost 2 (m)

 

Wyniki:

BMI poniżej 18,5 oznacza niedowagę, BMI 18,5–24,9 oznacza normę/zdrowie, 25–29,9 oznacza nadwagę, a powyżej 30 oznacza otyłość. Wskaźnik BMI nie jest metodą idealną, niemniej jest to metoda miarodajna w odniesieniu do większości społeczeństwa i dążenie do BMI w zdrowym zakresie jest uważane za rozsądne.

  • pomiar obwodu pasa – potrzebna jest pomoc asystenta:

Pomiaru dokonujemy stojąc prosto, z rękami opuszczonymi luźno wzdłuż ciała, w połowie odległości pomiędzy kością biodrową i końcem żeber. Wynik prawidłowy dla kobiet to < 80 cm i u mężczyzn <94 cm. Wyniki powyżej podanych wartości są alarmujące i wymagają interwencji.

Kiedy mamy wyniki możemy ustalić cel, do którego warto dążyć, czyli masę ciała jaką chce się osiągnąć. Przede wszystkim ważne jest, żeby odchudzanie było zdrowe – nie głodówka czy miesięczna misja bikini. Diety, które eliminują niektóre rodzaje żywności (węglowodany, tłuszcze itp.) są generalnie nietrwałe i nie wykazano, że dają one długoterminowe skutki utraty wagi. Dlatego najlepiej jest zacząć od tego, co jest najprostsze i nie wymaga wprowadzania liczenia kcal czy innych restrykcji, czyli od regularności! Regularne posiłki, 4-5 w ciągu dnia dostarczają na bieżąco energię do organizmu, którą zużywamy choćby oddychając. Tak jak samochód bez paliwa nie pojedzie, tak samo nasz organizm nie będzie się dobrze czuć bez „paliwa” – czyli jedzenia.

Jak rozplanować posiłki?

Przyjmijmy, że pobudka jest o godz. 7.00, a idziemy spać o godz. 23 – te dwie godziny są naszymi ogranicznikami, do których dopasowujemy posiłki.

Śniadanie – ok. godz. 7-8 – powinno być do 2 godz. od momentu wstania. Śniadanie to nie sama kawa – w ten sposób możemy doprowadzić do biegunek lub wzdęć, które zostaną z nami przez cały dzień.

II Śniadanie – ok. godz. 11-12

Obiad – ok. godz. 16.00

Kolacja – ok. godz. 20.00

Tak mogą wyglądać godzinowo nasze założenia dietetyczne. Musisz pamiętać, że nie ma dróg na skróty i pomimo chęci zobaczenia natychmiastowych efektów, to pacjenci chudnący w spokojnym i równym tempie łatwiej utrzymują nową masę ciała, niż osoby, które chudną w szybkim tempie. Skup się na regularności, nie diecie, a efekty na pewno się pojawią.

Gabinet dietetyczny ViDiet zaprasza

Jeśli ten pierwszy, podstawowy krok nie przyniesie zadowalających rezultatów lub jeśli chcesz nauczyć się dopasowywać wielkość porcji, chętnie Ci pomogę na wizycie w gabinecie lub podczas konsultacji online lub telefonicznej.

Czynnik drugi tj. spożycie soli, przeanalizujemy w kolejnym wpisie.


 

Źródła:

1. Gandy J.: Manual of Dietetic Practice, The British Dietetic Association, 2019.

2. Lawrence J.: Dietetic and Nutrition Case Studies, 2016.

3. ACCF/AHA 2011 Expert Consensus Document of Hypertension in the Elderly, źródło: https://www.ahajournals.org/doi/pdf/10.1161/CIR.0b013e31821daaf6

4. Williams B. i wsp. Wytyczne ESC/ESH dotyczące postępowania w nadciśnieniu tętniczym 2018, Kardiologia Polska, Kwiecień 2019 źródło: https://ptkardio.pl/wytyczne/1-wytyczne_escesh_dotyczace_postepowania_w_nadcisnieniu_tetniczym

5. March F. i wsp., Wytyczne ESC/EAS dotyczące postępowania w dyslipidemiach: jak dzięki leczeniu zaburzeń lipidowych obniżyć ryzyko sercowo-naczyniowe (2019), Kardiologia Polska numer 3/2020.

6. Cosentino F. i wsp., Wytyczne Europejskiego Towarzystwa Kardiologicznego dotyczące cukrzycy i stanu przedcukrzycowego współistniejących z chorobami sercowo-naczyniowymi opracowane we współpracy z Europejskim Towarzystwem Badań nad Cukrzycą (2019), Kardiologia Polska numer 3/2019.